

Baktriya-Grek Krallığı: Asya’nın merkezinde bir Helen medeniyeti.
Büyük İskender'in Doğu Seferi ile temelleri atılan Helenistik kültürün Orta Asya'daki en uzak kalesi: Baktriya-Grek Krallığı. Seleukos Devleti'nden koparak MÖ 3. yüzyılda kurulan bu krallık, Yunan felsefe ve sanatını Çin ile Hindistan sınırlarına kadar taşıdı. Sikkeler üzerinden izi sürülen krallık; İpek Yolu ticareti, Cengiz Yasaları öncesi Orta Asya medeniyet etkileşimleri ve Budizm sanatındaki ilk Buda tasvirlerine ilham veren Apollon kültüyle Doğu-Batı sentezinin en özgün
Sedat Zahit Kaya
2 gün önce


Cumhuriyet Tarihi Belge Okumaları - Bölüm 64: Zübeyde Hanım'ın Sağlık Durumu
19 Şubat 1336 (1920) tarihli bu resmî şifre/rapor belgesinde, Doktor Münif Bey ve Harbiye Seryaveri Salih (Bozok) vasıtasıyla Mustafa Kemal Paşa'ya annesi Zübeyde Hanım'ın sağlık durumu arz edilmektedir. Raporda, Zübeyde Hanım'ın geçirdiği beyin kanaması (hücum-ı dem dimağî) belirtilerinin ortadan kalktığı, kronik kalp ve böbrek rahatsızlıklarının kontrol altında olduğu ve tedavisine devam edildiği bildirilmektedir.

Hüseyin Baran Pekmen
30 Ağu


EVANGELINOS MISAILIDIS’İN VEFATI (16 OCAK 1890)
Karamanlı Türkçesi matbuatının ve Anatoli gazetesinin kurucusu Evangelinos Misailidis’in 16 Ocak 1890’daki (3 Ocak Rumi) vefatı üzerine, evlatları (Theagenis, Hristos, Anastolos ve Georgios) tarafından gazetenin 21 Ocak 1890 tarihli özel sayısında yayımlanan tarihi metin. Belge, Misailidis'in son anlarını, elli yıllık gazetecilik ve yayıncılık hizmetlerini, II. Abdülhamid ve Yunan Devleti tarafından verilen nişanlarını, cenaze merasimini ve gazetenin yayın hayatına devam edec


Cumhuriyet Tarihi Belge Okumaları - Bölüm 63: Gazi M. Kemâl'in "Paşa" Unvanını Kullanmayacağı
3-4 Aralık 1339 (1923) tarihli bu müstacel (acele) şifre belgesinde, Hariciye Vekâleti Murahhası Dr. Adnan (Adıvar), resmî evraktan "Paşa" kelimesinin silinmesinin teknik zorluklarını aktarıyor. Kağıdın zedelenmesi veya estetik istifinin bozulması ihtimaline değinen Adnan Bey, "Paşa" ifadesinin artık Gazi Mustafa Kemal ismiyle özdeşleştiğini ve kalmasında sakınca olmadığını belirtiyor. Cumhuriyet'in ilanının ilk aylarındaki bürokratik, diplomatik ve dilsel hassasiyetleri göst

Hüseyin Baran Pekmen
14 Ağu


RSS: Tarihçiler İçin Gözden Kaçan Bir Araç
İnternet bilgiyle dolu olsa da algoritmalar ve sonsuz akışlar yüzünden odaklanmak giderek zorlaşıyor. Bu rehberde; sosyal medyanın yarattığı bilgi kaosuna karşı kontrolü tamamen kullanıcıya veren RSS teknolojisini inceliyoruz. RSS'in ne olduğunu, araştırmacılar ve tarihçiler için neden vazgeçilmez bir araç haline geldiğini, Feeder ile Feedly gibi okuyucuların adım adım kurulumunu ve YouTube kanalları ile akademik dergileri algoritmaya takılmadan takip etmenin yöntemlerini bul

Emirhan Tokalak
5 Ağu


Cumhuriyet Tarihi Belge Okumaları - Bölüm 62: Menderes'in Celâl Bayar'ı Ankara'ya Acilen Çağırması
Başbakan Adnan Menderes’in, İran ziyaretinden dönmekte olan Cumhurbaşkanı Celâl Bayar’a çektiği "Acele şifre" ibareli tarihi telgraf. Menderes, Ankara’daki devlet işlerinin aciliyetini belirterek Bayar'ın Raman programını iptal edip doğrudan başkente dönmesini istirham etmektedir. Cumhuriyet Arşivi (BCA) belgeleri ışığında dönemin devlet idaresi ve siyasî ilişkilerine dair önemli bir vesika.

Hüseyin Baran Pekmen
24 Tem


Pax Mongolica
Moğol İstilası, 13. yüzyılda Avrasya'da büyük bir yıkım ve kaos yaratsa da, Cengiz Han'ın getirdiği kanunlar (Cengiz Yasaları) ve kurduğu "yam" posta teşkilatı sayesinde tarihin en güvenli ticaret dönemlerinden birine zemin hazırladı. Batılıların "Pax Mongolica" (Moğol Barışı) olarak adlandırdığı bu dönem, İpek Yolu'nu yeniden canlandırarak Doğu ile Batı arasında lüks malların, bilimsel ve teknik fikirlerin (barut, matbaa) taşınmasını sağladı. Ancak bu küresel entegrasyon, 14
Sedat Zahit Kaya
18 Tem


Cumhuriyet Tarihi Belge Okumaları - Bölüm 61: Latife Hanım'ın M. Kemâl'den Para Aldığı
Türkiye Büyük Millet Meclisi Riyaseti (Başkanlığı) antetli, Ankara Çankaya çıkışlı tarihi bir belge. 12 Mart 1339 (1923) tarihini taşıyan bu vesika, Latife Mustafa Kemal’in, Hayati Bey’den "Paşa'nın hesabına" 2000 lira (varaka-i nakdiye) teslim aldığına dair kendi imzasını taşıyan hususi bir nakit makbuzudur. Dönemin finansal hareketlerine ve yakın tarih şahsiyetlerine ışık tutmaktadır.

Hüseyin Baran Pekmen
9 Tem


Cumhuriyet Tarihi Belge Okumaları - Bölüm 60: Spor Yolunda Ayağını Kaybeden Öğrenci
1927 yılına ait anlamlı bir yardım belgesi incelenmektedir. Hüseyin Baran Pekmen’in sunduğu vesikada; spor yaparken bir ayağını kaybeden Çorum Orta Mektebi öğrencisi Kemal'in Atatürk'e yazdığı mektup sonrasında, Maarif Vekili Mustafa Necati Bey'in Başvekil İsmet Paşa'dan protez ayak için bütçe talep etmesi ve neticede gence 100 lira yardım yapılması kronolojik olarak belgelenmektedir.

Hüseyin Baran Pekmen
24 Haz


Türk Yazıtlarındaki Kürt: Kürt El Han
Yenisey (Elegeş) yazıtlarındaki "Kürt Hanı" iddiası, 1930'lardaki hatalı bir okumanın 1990'larda siyasi propaganda malzemesi yapılmasından ibarettir. Talat Tekin ve Osman Fikri Sertkaya gibi modern Türkologlar, runik harflerin aslına dayanarak kelimenin Eski Türkçede "güzel, yakışıklı" anlamına gelen "Körtle Han" olduğunu ve etnik bir vurgu taşımadığını filolojik olarak kanıtlamıştır.

Ahmed Bahadır Uslu
17 Haz


Cumhuriyet Tarihi Belge Okumaları - Bölüm 59: İsmet Paşa'nın Türk Millî Futbol Takımını Tebriği
20 Haziran 1922 tarihli üç tarihi spor telgrafı incelenmektedir. Hüseyin Baran Pekmen’in sunduğu belgelerde; Başvekil İsmet İnönü’nün, Türk Millî Takımı’nın güçlü Macaristan karşısındaki futbol zaferini büyük bir "gurur ve sevinçle" karşılayarak TFF Başkanı Yusuf Ziya Bey, Ali Sami Yen ve Maarif Vekili Hamdullah Suphi Bey’e gönderdiği resmî tebrikler okunmaktadır.

Hüseyin Baran Pekmen
13 Haz


ANATOLİ SALISI: 1889’DA ON İKİ GÜNLÜK DÜNYA
Evangelinos Misailidis tarafından çıkarılan Yunan harfli Türkçe (Karamanlıca) Anatoli Gazetesi, 19. yüzyılda Anadolu'da yaşayan ve Arap alfabesi bilmeyen Ortodoks Türkofonların dünyaya açılan yegane kapısı olmuştur. 1889 yılı verileri, gazetenin Paris merkezli siyasi olaylara, Eyfel Kulesi'nin açılışına ve II. Wilhelm'in ziyaretlerine geniş yer ayırarak okuyucusunun entelektüel dünyasını ve küresel algısını başarıyla şekillendirdiğini göstermektedir.


Cumhuriyet Tarihi Belge Okumaları - Bölüm 58 - M. Kemâl Paşa'nın Cepheye Gideceği
cephedeki orduyu denetlemek ve taarruz hazırlıklarını yönetmek üzere Ankara'dan ayrılacak olan TBMM Başkanı Mustafa Kemal Paşa'nın, meclis ve hükümet işlemlerini kendi adına yürütmesi için yetkiyi İkinci Başkan Dr. Adnan Adıvar'a bıraktığı resmî olarak belgelenmektedir.

Hüseyin Baran Pekmen
27 May


III. Selim ve Nizam-ı Cedid Reformlarının Ortaya Çıkışı
Nizam-ı Cedid dönemi, Osmanlı modernleşmesinin sadece askeri değil; eğitim, ekonomi ve diplomasiyi de kapsayan ilk sistematik hamlesidir. 3. Selim'in hazırlattığı layihalar, devletin sorunlarını bizzat kendi bürokratlarıyla tartışma kültürünü başlatmış, Avrupa'da açılan daimi elçiliklerle klasik diplomasi anlayışı modern bir çehre kazanmıştır.

Oğuzhan Köseoğlu
26 May


Cumhuriyet Tarihi Belge Okumaları - Bölüm 57-2: M. Kemâl Paşa'nın Samsun'da Göreve Başlaması
Mustafa Kemal Paşa’nın 19 Mayıs 1919 sabahı saat 08.00’de Samsun’a ulaştığını ve görevine başladığını bildiren tarihi telgrafı incelenmektedir. Hüseyin Baran Pekmen’in sunduğu belgede; "Yaver-i Fahrî-i Hazret-i Şehriyari" unvanıyla rapor veren Paşa'ya, Genelkurmay Başkanlığı'nın başarı dileyerek "Vaziyette değişiklik yoktur" şeklinde verdiği stratejik yanıt gözler önüne serilmektedir.

Hüseyin Baran Pekmen
19 May










